رفتوآمدها در شهر «ونیز» که در شمالیترین نقطه دریای آدریاتیک واقع شده است، بر بستر شبکهای گسترده از کانالهای پرآب درونشهری جریان دارد. در قرنهای دهم و یازدهم میلادی، ونیز زیستگاه ملتی دریانورد بود و در قلب مدیترانه جایگاهی ممتاز داشت. حجم تجارت در بندرگاه این شهر نیز بهصورت روزافزون در حال افزایش بود.
با این حال، یک مشکل فنی مسیر توسعه را محدود میکرد؛ ساحلی باتلاقی با خاکی بسیار نرم که ظرفیت باربری کافی برای احداث ساختمان نداشت. پتانسیل اقتصادی این بندر و موقعیت جغرافیایی استثنایی آن، ساکنان ونیز را بر آن داشت تا برای غلبه بر این چالش، از مصالح موجود در پیرامون خود بهره بگیرند. از همین رو، مهندسان ونیزی درختان تنومند جنگلهای اطراف را بهصورت شمعهای چوبی بزرگ در بستر دریا کوبیدند و سپس شهر خود را بر روی آنها بنا کردند؛ ابتدا با خانههای چوبی و بعدها با ساختمانهای سنگی.
این فرآیند مهندسی تا قرن چهاردهم، بارها و در فواصل زمانی مختلف تکرار شد و در هر مرحله، دانش حاصل از تجربههای پیشین کاملتر و کارآمدتر گردید.
توسعه این بندر تاریخی و زیبا در قرون وسطی، حاصل تلاش مهندسانی مبتکر بود که دانش مهندسی، بهویژه در حوزه ژئوتکنیک، را گسترش دادند. اما اگر از منظری فراتر از علوم فنی و مهندسی به این پیشرفت بنگریم، پرسشی بنیادین مطرح میشود: چرا و چگونه مهندسان ونیزی در قرون دوازدهم و سیزدهم فرصت و امکان نوآوری و توسعه دانش در ابعادی به وسعت یک شهر بزرگ را یافتند؟ و چه عاملی سبب میشود که مهندسان ژئوتکنیک در سایر نقاط جهان، هنگام مواجهه با چالشهای طبیعی و محدودیتهای مشابه، حتی تا امروز نیز نتوانند دست به چنین ابداعاتی بزنند؟
پایه اصلی این شکوفایی اقتصادی در جمهوری ونیز را باید در مجموعهای از نوآوریها در حوزه قراردادهای تجاری جستوجو کرد. تجارت و بازرگانی در مسیرهای دوردست، شغل اصلی ونیزیان بود و آنان برای سفرهای دریایی خود از قراردادی به نام «کومندا» (Commenda) استفاده میکردند. کومندا گونهای ابتدایی از شرکتهای پروژهمحور سهامی بود که تنها برای انجام یک مأموریت بازرگانی اعتبار داشت.
این قرارداد از دو طرف اصلی تشکیل میشد: طرف مقیم در ونیز که معمولاً سرمایه و هزینه سفر را تأمین میکرد و طرف مسافر که همراه با محموله به سفر دریایی میرفت. سود حاصل از سفر نیز در پایان، بر اساس سهم تعیینشده در قرارداد، میان طرفین تقسیم میشد.
جوانانی از طبقات مختلف اجتماعی که سرمایه لازم برای ورود به تجارت دریایی را در اختیار نداشتند، به پشتوانه همین نوع قرارداد فرصت مییافتند وارد عرصه بازرگانی شوند، تجربه کسب کنند و مسیر پیشرفت اقتصادی خود را هموار سازند.